Dunder Store

Czy masz ukończone 18 lat?

Ta strona jest tylko dla osób pełnoletnich!

Scotch Whisky
20 maja, 2022
Scotch Whisky

Scotch odnosi się wyłącznie do whisky produkowanej w Szkocji (tj. nie może być Scotch amerykańskiej). Ściśle rzecz biorąc, whisky to prawie każdy dojrzały destylat zbożowy, a Scotch to whisky produkowana i dojrzewająca w Szkocji zgodnie z surowymi przepisami krajowymi.

Cechy prawdziwej Scotch Whisky

Scotch Whisky (zgodnie z The Scotch Whisky Regulations 2009) to whisky produkowana w Szkocji w następujących warunkach:

  • wyprodukowana w drodze destylacji zacieru z dojrzałego jęczmienia z dodatkiem lub bez dodatku całych ziaren innych ziaren (zwęglonych wyłącznie przez enzymy endogenne. Fermentowany z użyciem drożdży) do mocy nieprzekraczającej 94,8 % objętości alkoholu, tak aby destylat posiadał aromat i smak charakterystyczny dla oryginalnego surowca.
  • dojrzewająca w Szkocji w magazynach akcyzowych przez co najmniej trzy lata w dębowych beczkach o pojemności nie większej niż 700 litrów.
  • dekantowana przy 40% obj. alkoholu bez dodawania niczego poza wodą i barwnikiem karmelowym.
The Scotch Whisky Experience – Edynburg, Szkocja

Słowo whisky pochodzi od uiskie, skrótu od irlandzkiego usequebaugh i gaelickiego uisge beatha, co tłumaczy się jako “woda życia”. W języku łacińskim termin ten jest używany jako nazwa dla każdego alkoholu otrzymywanego przez destylację (łac. aqua vitae).

Wariant pisowni whisky z dodatkowym “e” w końcówce – whiskey – jest powszechny w Irlandii i USA. Szkocka (tj. Scotch Whisky) jest zawsze nazywana whisky.

Historia whisky

Popularna legenda głosi, że św. Patryk po raz pierwszy wyprodukował whisky w Irlandii w około V wieku, a napój ten trafił do Szkocji wraz z migracją plemion i rozprzestrzenianiem się plemiennych rytuałów. Legenda może pomijać fakt, że sam Patryk najprawdopodobniej poznał tajniki destylacji podczas pobytu w środkowej Francji – zanim wyruszył jako misjonarz do Irlandii.

Św. Patryk

Szkoccy puryści upierają się, że whisky powstała w ich ojczyźnie bez udziału Irlandczyków.

Tak czy inaczej, mnisi mieli coś wspólnego z powstaniem whisky, jak i wielu innych wspaniałych trunków. Destylowali oni whisky z wywaru zbożowego i początkowo używali go do celów leczniczych.

“Osiem baryłek słodu dla brata Johna Corra z rozkazu króla za przygotowanie wody życia” – tak brzmi zapis w szkockich dokumentach skarbowych z 1494 roku – to najwcześniejsza pisemna wzmianka o szkockiej whisky, choć sam napój z pewnością istniał już od wieków.

Boll jest szkocką miarą objętości, w przypadku słodu jest to około 212 litrów. Z ośmiu beczek słodu można by wyprodukować około 1300 butelek whisky, co oznacza, że nie był to pierwszy eksperyment bimbrowniczy Brata Coli.

Istnieje również zapis z 1506 roku o zakupie whisky od cyrulika dla króla Szkocji Jakuba IV. Faktem jest, że w ówczesnej Europie fryzjerzy byli pierwszymi uzdrowicielami, dentystami i chirurgami, a także dystrybutorami alkoholu. Whisky uważano za lekarstwo na niemal wszystko na świecie, od skurczów żołądka po gruźlicę i choroby serca. Nie oznacza to jednak, że król był chory: po prostu lubił sobie wypić drinka lub dwa (“Boże, weź to za lekarstwo”).

Choć w tamtych czasach whisky była rzeczywiście mocnym trunkiem i nie zawsze bezpiecznym – bynajmniej nie tak wyrafinowanym nektarem, jakim znamy ją dzisiaj. W tamtych czasach nie było wymogów dotyczących higieny, jakości i składu surowców, czystości i mocy, więc wynik picia whisky przez naszych przodków był nieprzewidywalny. Ale jak to mówią “co ich nie zabiło, to ich wzmocniło”.

W połowie lat trzydziestych XV wieku w Wielkiej Brytanii nastąpiła seria zmian religijnych w wyniku kłótni króla Henryka VIII z Rzymem o rozwód z Katarzyną Aragońską. Klasztory rzymskokatolickie zostały rozwiązane, a wszystkie ich posiadłości rozproszone wśród angielskiej i szkockiej szlachty. Mnisi musieli zaprzestać produkcji win rytualnych i wielu z nich przestawiło się na destylację, przekazując swoją wiedzę świeckim.

Whisky współcześnie

Pod koniec XVII wieku whisky stała się tak popularna, że szkocki parlament nie wytrzymał i nałożył na słód nieubłagane podatki. Te sprawiły, że legalne destylarnie ledwo wiązały koniec z końcem.

Potem nastąpił długi okres przemytu i potajemnej destylacji. Destylarnie i konsumenci whisky połączyli siły, aby utrzymać znany sposób życia bez płacenia drapieżnych podatków.

Sytuacja była podobna do tej z czasów prohibicji w Stanach Zjednoczonych, tylko zamiast strzelanin i pościgów w czarnych Fordach w Europie używano mieczy i wozów. Już wtedy wymyślono, by transportować whisky w trumnach, ukrywać ją w kościelnych ambonach i tajnych piwnicach, destylować w dobrze ukrytych leśnych schronieniach, a nawet jaskiniach. Do ostrzegania władz wykorzystano specjalne grupy alarmowe i specjalne sygnały. Krwawe walki o kontrolę nad terytoriami toczyły się wśród podziemnych bimbrowników – podobnie jak później wśród ich zachodnich “kolegów” – bootleggerów podczas prohibicji.

W końcu, po 150 latach, książę Gordon (sam mający znaczny udział w szemranym handlu whisky) przeforsował w parlamencie zmianę prawa legalizującą i upraszczającą produkcję whisky. W 1823 roku uchwalono ustawę o akcyzie, która wprowadziła niewielką opłatę licencyjną i zryczałtowane cło od galona whisky, znacznie niższe od poprzedniego. Czarny rynek prawie całkowicie zniknął.

Wielu dzisiejszych twórców whisky wywodzi się z ówczesnego podziemia, a “daty powstania” na dzisiejszych etykietach są często datami wydania pierwszej licencji na whisky – wyraźnie późniejszymi niż rzeczywiste daty powstania.

W połowie XIX wieku whisky zyskała nowe życie dzięki dwóm ważnym okolicznościom.

W 1831 roku Aeneas Coffey wprowadził destylator do destylacji ciągłej (Coffey Still), który do dziś jest wykorzystywany do produkcji niektórych szkockich whisky. Umożliwia produkcję wysokiej jakości czystego destylatu bez konieczności ciągłego napełniania destylatora.

Wybór Scotch Whisky jest nieograniczony

Regiony szkockiej whisky

Ważne jest, aby rozróżnić podział na strefy geograficzne i branżowe. W rzeczywistości, nawet w obrębie branży nie ma zgody co do tego, jak należy podzielić regiony destylacji szkockiej whisky.

Oficjalnym stanowiskiem Scotch Whisky Association jest rozróżnienie pięciu regionów szkockiej whisky:

Highland/Wyżyna, obejmuje wszystkie wyspy z wyjątkiem wyspy Islay, pomimo jej odrębności geograficznej.

Lowland/Nizina

Speyside, pomimo jego oczywistego geograficznego powiązania z Highlands.

Islay: W izolacji od reszty świata.

Campbeltown

Taki podział nie jest powszechnie akceptowany, a wielu ekspertów krytykuje go, przytaczając własne wersje podziału regionalnego. Odwołują się do aspektów, które uważają za bardziej logiczne lub ważniejsze. Niestety, jak dotąd nie ma konsensusu w tej sprawie.

Jednak wszelkie podziały Szkocji na regiony opierają się na podziale Szkocji na Highland i Lowland ze szczególnym uwzględnieniem Speyside w ramach Highland, Isle of Islay wśród innych wysp oraz okolic Campbeltown na półwyspie Kintyre. To jest droga, którą my również będziemy podążać.

Regiony Scotch Whisky

Campbeltown

Południowa część półwyspu Kintyre, niegdyś ważnego ośrodka produkcji whisky. Tylko trzy gorzelnie działają do dziś, gdyż większość z nich po prostu nie przetrwała Wielkiego Kryzysu.

Tutejsza whisky to równowaga słoności, miodowej kwiatowej słodyczy i ziemistej goryczki.

Z tego regionu: Springbank, Glen Scotia, Glengyle (marka Kilkerran).

Highlands

Południowy zachód. Są to dość pełne whisky, ale często o słodkim, dymnym posmaku, bardziej zbliżonym do tytoniu fajkowego lub dymu z grilla niż torfu. Znajdziemy tu również przyjemny orzechowy, lekko gorzkawy posmak – jak w ciemnej czekoladzie i kawie espresso. Różne strefy klimatyczne i różnice w składzie wody powodują, że szkocka Highland ma różny stopień dymności, goryczy i słodyczy.

Z tego regionu: Aberlour, Benriach, Glen Garioch, Glenmorangie, Glen Grant, Edradour, Dalmore, Glenlivet, Glenfiddich, Dalwhinnie, Clynelish itd.

Speyside

Środkowa północ Szkocji. Tutaj koncentruje się większość fabryk. Obszar ten jest częścią Highlands, ale został wyznaczony jako odrębna strefa ze względu na jego wielkość i styl produkcji.

Producenci Speyside mają prawo umieszczać na swoich etykietach zarówno Speyside, jak i Highland, w zależności od tego, “jak sami siebie widzą”. Na przykład whisky Macallan, ze względów marketingowych, preferuje bardziej rozpoznawalną etykietę Highland.

Whisky Speyside są zwykle pełniejsze, bardziej treściwe, z nutami miodu i toffi. Jest tu trochę próbek dymnych, ale nie tak torfowych jak w Islay.

Z tego regionu: Glenlivet, Glenfiddich, Glenfarclas, Macallan, Balvenie, Glenrothes, Benriach, Ardmore i wiele, wiele innych.

Niziny/Lowlands

Najbardziej równinny i południowy z regionów. Tutejsze whisky są z reguły niepalące, owocowe, kwiatowe, łatwe do picia.

Z tego regionu: Auchentoshan, Glenkinchie, Bladnoch.

Wyspy

“Wysp tych nie należy mylić z położoną na południu wyspą Islay, która stanowi odrębny obszar. Wyspy, jako region, znajdują się na północy (z wyjątkiem wyspy Arran).

Wyspy Orkady są domem dla słodkich, subtelnie dymnych Highland Park i Scapa.

Lewis & Harris to największa z wysp szkockich. Składa się z wyraźnie różniących się od siebie części: równin (Lewis) i wzgórz (Harris). W płaskiej części znajduje się destylarnia Abhainn Dearg.

Skye jest domem dla whisky z dymem Talisker. W 2017 roku wyprodukowano pierwsze alkohole z drugiej oficjalnej destylarni na wyspie – Torabhaig.

Mull – destylarnia Tobermory

Jura – Tytułowa i jedyna destylarnia na wyspie Jura produkuje lekko dymną whisky.

Isle of Arran to destylarnia Isle of Arran o tej samej nazwie.

Islay

Wyspa, na której produkuje się najsmaczniejsze przykłady szkockiej whisky: Laphroaig, Lagavulin, Ardbeg, Caol Ila, Bowmore i inne. Jak wspomniano powyżej, w regionie istnieją również znacznie mniej dymne warianty. Bruichladdich, na przykład, produkuje zarówno style “dymne”, jak i “niedymne”. Bunnahabhain prawie nigdy nie jest słodowana bez torfu.

Ale podstawowa zasada brzmi: Islay = dymny.

Istnieje wiele niezależnych firm (negociants), które produkują whisky z destylatu, który kupują od różnych destylarni. Tacy producenci mieszali, dojrzewali i butelkowali zakupiony surowiec, następnie sprzedawali go pod własną marką.

Producenci tacy często eksperymentują z rodzajem beczek, w których produkują whisky. Np. mieszają whisky w beczkach po rumie, porto, naturalnym słodkim winie. Ponadto różnicują whisky długością leżakowania. Generalnie mają tendencję do eksperymentowania z niekonwencjonalnymi dodatkami w swojej produkcji.

Świat whisky podlega ciągłym zmianom. Doświadczenie współczesnych producentów oraz poziom wyposażenia technicznego pozwala na tworzenie szerokiej palety smaków i stylów whisky. Do tego uderzająco bogatej i różnorodnej: od stabilnych i solidnych linii największych marek po niesamowite eksperymenty w limitowanych edycjach mniejszych producentów.

Pij i ciesz się! Delektuj się Scotch Whisky na dunder.store!

Udostępnij:

Dołącz do rozmowy

1 komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Scotch Whisky
3 lipca, 2020

Stosujemy cookies w celach reklamowych, statystycznych i dostosowania oferty do Twoich potrzeb. Możesz w każdej chwili dokonać zmian tych ustawień w przeglądarce, akceptując lub odrzucając część z tych plików. Jeśli będziesz korzystał z niniejszej strony bez zmiany w ustawieniach swojej przeglądarki, będziemy zapisywali i uzyskiwali dostęp do tych informacji (cookie) w pamięci Twojego urządzenia końcowego (komputer, telefon itp.) w wymienionych celach. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce prywatności. Polityce prywatności.

Dodano do koszyka
A change of language or currency was detected. Your shopping cart will be cleared.